به گزارش هدف پرس؛ کتاب «درهمتنیده» با ترجمهی هنگامه پزشگمهر و توسط نشر دانان منتشر شده است؛ اثری که با هدف معرفی یکی از چهرههای شاخص هنر خام، یعنی جودیت والاس اسکات، شکل گرفته است. انتخابی که از یک دغدغهی آگاهانه در حوزهی نشر هنری میآید؛ چراکه با وجود حضور هنرمندان اوتسایدر متعدد در ایران، تا پیش از این کتابی مستقل دربارهی هنرمندان اوتسایدر خارجی به فارسی منتشر نشده بود و نشر دانان با توجه به این خلأ به سراغ این موضوع رفته است. این زندگینامه که به قلم خواهر دوقلوی او، جویس والاس اسکات، نوشته شده، هم از منظر انسانی تأثیرگذار است و هم از نظر هنری قابلتوجه. کتاب، زندگی زنی را روایت میکند که با سندرم داون و ناتوانی شنوایی به دنیا آمد و در تمام عمر توانایی برقراری ارتباط کلامی نداشت. آنچه این روایت را متمایز میسازد، مسیر غیرمنتظره و تحولآمیزی است که زندگی جودیت در پیش میگیرد تا سرانجام به کشف استعداد هنری خود میرسد؛ استعدادی که آثارش را به موزههای بزرگ جهان رسانده است.
بخش مهمی از کتاب به زمانی اختصاص دارد که جودیت وارد مرکزی ویژهی هنرمندان دارای ناتوانی ذهنی میشود. این محیط آرام و حمایتگر، نقطهی آغاز شکوفایی اوست؛ جایی که برای نخستینبار با مواد و ابزارهای ساده کار میکند و مجسمههای پارچهای و الیافیاش را میسازد. او که سالها تجربههای تلخ و انزوای درونی را در سکوت گذرانده بود، از طریق خلق آثارش توانست زبانی ابداع کند تا ناگفتههایش را بیان کند و با جهان بیرون ارتباط برقرار نماید. مرکز رشد خلاق این فرصت را در اختیارش گذاشت و زبان جهانی هنر، پژواک صدای او شد.
جودیت در کودکی از خانواده جدا شد و نزدیک به سه دهه در مؤسسههای نگهداری افراد دارای معلولیت زندگی کرد؛ دوران سختی که نویسنده با واقعگرایی و جزئینگری توصیف میکند. در مقابل، حضور خواهر دوقلویش، جویس، ستون اصلی روایت است. رابطهی میان این دو از نخستین لحظههای زندگی تا سالهای بزرگسالی، نوعی پیوند عاطفی عمیق شکل میدهد که کتاب آن را به شکلی تأثیرگذار به تصویر میکشد. همین پیوند، در نهایت جویس را وادار میکند جودیت را به خانه بازگرداند و زندگی تازهای برای او بسازد.
«درهمتنیده» تنها روایت رشد یک هنرمند نیست؛ اثری است دربارهی خانواده، فقدان، مسئولیت و بازسازی پیوندی که سالها گسسته بود. روایت جویس از کودکی مشترکشان به کتاب عمقی انسانی میبخشد اما از دام احساساتگرایی افراطی پرهیز میکند. این ویژگی، در ترجمهی فارسی نیز حفظ شده و متن از افتادن به دام زبان احساسی یا توضیحپردازی اضافه پرهیز میکند و با نثری ساده و شفاف، تصویری دقیق از جهانی ارائه میدهد که جودیت در آن رشد یافت: جهانی محدود اما سرشار از میل به درک شدن و دیده شدن.
جودیت والاس اسکات امروز بهعنوان هنرمندی معاصر، نوآور و تأثیرگذار شناخته میشود. آثار او در موزههای مهمی چون موزهی هنر مدرن و موزهی هنرهای مردمی آمریکا در نیویورک، موزهی هنر رؤیایی در بالتیمور، مجموعهی هنر خام در لوزان، موزهی هنر مدرن ایرلند در دوبلین و موزهی هنر معاصر سانفرانسیسکو به نمایش درآمدهاند. او با عبور از محدودیتهای ظاهری، برای بسیاری از هنرمندان دیگر نیز راهی تازه گشود تا از چارچوبهای مفهومی بسته در هنر فراتر بروند. امروز، معلولیتهای جودیت تنها به پانوشت زندگینامهاش محدود شدهاند، نه به تعریف هویتش.
نثر کتاب روان، صمیمی و صادقانه است و خواننده را با انسانی روبهرو میکند که هرچند از گفتار محروم بود، از طریق هنر سخن گفت. پزشگمهر در ترجمهی این اثر، زبانی روان و دقیق برگزیده و جزئیات زندگی جودیت را بهخوبی منتقل کرده است. ترجمه با وفاداری به لحن روایت، بدون سادهسازی افراطی یا ادبیکردن متن، بهگونهای انجام شده که هم برای مخاطب عمومی قابل فهم است و هم دقت متن اصلی را حفظ میکند؛ رویکردی که برای متون هنری و زندگینامهای اهمیت ویژه دارد. از سوی دیگر، طراحی جلد، کیفیت چاپ و انتخاب کاغذ نیز با دقت و سلیقه انجام شده و محصول نهایی اثری حرفهای و چشمنواز است. نکتهای که نشان میدهد نشر دانان به کتاب نه صرفاً بهعنوان یک متن، بلکه بهمثابه یک شیء فرهنگی نگاه کرده است.
در نگاهی گستردهتر، «درهمتنیده» صرفاً یک زندگینامه نیست، بلکه تأملی عمیق بر نسبت میان هنر و انسانیت است. این کتاب مرز میان ناتوانی و توانایی را در هم میشکند و یادآور میشود که خلاقیت نه در پی آموزشهای رسمی، بلکه در پاسخ به نیاز درونی برای بیان و رهایی زاده میشود. روایت جودیت والاس اسکات نشان میدهد که هنر میتواند زبانی جهانی برای کسانی باشد که جهان، صدای آنان را نشنیده است. از این منظر، «درهمتنیده» داستانی دربارهی غلبه بر سکوت است؛ روایتی از رهایی، بازآفرینی و ایمان به قدرت بیمرز خلاقیت انسانی. انتشار چنین اثری در فضای نشر ایران را میتوان گامی مهم در گسترش نگاه به هنر اوتسایدر و بازتعریف مرزهای هنر معاصر دانست.
