یادداشت مهمان؛ مجید موافق قدیری، عضو هیئت نمایندگان اتاق بازرگانی ایران و رییس انجمن صنایع خوراک دام، طیور و آبزیان ایران؛ در ۲۰ سپتامبر سال جاری یک کشتی از بندر چینگدائو چین عازم اروپا خواهد شد. این سفر برای نخستین بار از مسیر دریای آرتیک و با حمایت یخشکنها انجام میگیرد و تنها ۱۸ روز به طول خواهد انجامید؛ در حالی که مسیر سنتی کانال سوئز حدود ۲۸ روز زمان میبرد. این رویداد یک اتفاق ساده نیست بلکه بیانگر تغییر بنیادین و عمیق در جغرافیای تجارت جهانی است. مسیر جدید آرتیک (راه ابریشم قطبی) نه تنها کانال سوئز و دریای سرخ را دور میزند، بلکه وابستگی به تنگههای بابالمندب، هرمز و مالاکا را نیز به شکل قابل توجهی کاهش میدهد. این چهار نقطه شریانهای حیاتی تجارت جهانی هستند که طی سالهای اخیر تحت فشارهای جدی ژئوپلیتیکی قرار داشتهاند. برای چین به عنوان بزرگترین واردکننده و صادرکننده جهان، این مسیر امنیت لجستیکی بالاتری فراهم میآورد و ریسک اختلال در زنجیره تأمین را به طور محسوسی کاهش میدهد. با این حال آثار این تحول برای سایر بازیگران از جمله ایران نیازمند بررسی دقیق و آیندهنگری است.
تأثیر بر صنعت خوراک دام، طیور و آبزیان ایران
صنعت خوراک دام، طیور و آبزیان ایران به عنوان یکی از ارکان اصلی امنیت غذایی کشور، بیش از ۷۰ درصد از نهادههای اولیه خود (ذرت، سویا، کنجاله سویا، ویتامینها، مواد معدنی و افزودنیها) را از طریق واردات تأمین میکند. بخش عمده این نهادههای دامی از مبادی آمریکای جنوبی بهویژه برزیل و آرژانتین وارد میشود و مسیر حمل آنها عمدتاً از تنگههای حساس خاورمیانه و جنوب شرق آسیا عبور میکند.
احتمال تغییر الگوی هزینههای حملونقل در مسیرهای سنتی از جمله مسیرهای مرتبط با خلیج فارس
فعالسازی مسیر آرتیک پیامهای مهمی برای صنعت استراتژیک ما دارد. اگر چین و اروپا بخش قابل توجهی از تجارت خود را به مسیر راه ابریشم قطبی منتقل کنند، فشار بر مسیرهای سنتی ممکن است تغییر کند. این موضوع می تواند بر هزینه حمل نهاده های دامی تاثیر بگذارد.
جابهجایی تدریجی جریان تجارت جهانی نهادههای دامی تولید خوراک دام بهویژه با توجه به حجم عظیم تقاضای چین
چین به عنوان بزرگترین مصرفکننده خوراک دام جهان ممکن است در آینده بخشی از نیاز خود به ذرت و سویا را از مسیرهای جدید تأمین کند. این جابهجایی میتواند بر قیمتهای جهانی و در دسترس بودن نهادههای دامی برای کشورهای واردکننده مانند ایران اثرگذار باشد.
لزوم بازنگری جدی در استراتژیهای تأمین
صنعت خوراک دام ایران باید خود را برای سناریوهای جدید آماده کند به این معنا است که ما نیز باید به سمت تنوعبخشی به مبادی تأمین، افزایش ذخایر استراتژیک و توسعه تولید داخل نهادههای دامی با اولویت کشت فراسرزمینی و البته استفاده از ظرفیت های بالقوه کارخانجات خوراک دام حرکت کنیم.
این تحول را نه صرفا یک تهدید، بلکه باید به عنوان یک واقعیت جدید ژئوپلیتیکی-اقتصادی دید که همزمان حاوی ریسک و فرصت خواهد بود. وابستگی بالای کشور به مسیرهای دریایی پرریسک، نقطه ضعف قابل توجهی است؛ اما موقعیت ژئوپلتیکی ایران و کریدورهای ترانزیتی شمالی (بهویژه کریدور شمال-جنوب) میتواند زمینه را برای ایفای نقش فعالتر ایران در شبکه تجارت جدید فراهم کند.
صنعت خوراک دام، طیور و آبزیان ایران به عنوان یکی از صنایع راهبردی و حساس کشور، نقش محوری و پررنگی در تأمین امنیت غذایی ایفا میکند. در این برهه حساس بیش از هر زمان دیگری نیازمند سیاستگذاری هوشمند، حمایت هدفمند دولتی از زنجیره تأمین، سرمایهگذاری در تولید داخلی نهادههای دامی، استفاده از تکنولوژی های کارخانجات خوراک دام، کاهش خام فروشی نهاده های دامی، توسعه فناوری و افزایش ذخایر استراتژیک با محوریت خوراک آماده مصرف هستیم. انجمن صنایع خوراک دام، طیور و آبزیان ایران آمادگی کامل خود را برای همکاری نزدیک با تمامی دستگاههای ذیربط اعلام میدارد تا صنعت خوراک دام کشور در مواجهه با این تحولات جهانی، نه تنها تابآور بماند، بلکه با تقویت و کاهش ریسکها به موقعیتی شایسته تر دست یابد.
