به گزارش خبرآنلاین، مهدی زارع، استاد پژوهشگاه بینالمللی زلزلهشناسی، با بازخوانی این رویداد تاریخی میگوید زلزله سنگچال با بزرگای ۶.۸ بر روی گسل فعال شمال البرز رخ داد؛ همان پهنهای که امروز سد هراز نیز در نزدیکی آن در حال ساخت است.
او توضیح میدهد که شدت بالای تخریب تنها ناشی از لرزش زمین نبود، بلکه زمینلغزشهای گسترده، ریزش سنگ، تخریب راهها و حتی بسته شدن موقت رودخانه هراز بر اثر رانش زمین، ابعاد فاجعه را تشدید کرد. زارع همچنین یادآور میشود که لرزش این زمینلرزه تا تهران احساس شد و در پایتخت نیز به برخی خانهها آسیب وارد کرد. به گفته او، زلزله سنگچال نمونهای تاریخی از تأثیر همزمان خطر لرزهای و مخاطرات ثانویه در ناحیه البرز است.
استاد پژوهشگاه بینالمللی زلزلهشناسی، با اشاره به گذشت ۶۹ سال از زلزله سنگچال مازندران میگوید: بامداد ۱۱ تیر ۱۳۳۶ (۲ ژوئیه ۱۹۵۷) در ساعت ۴:۱۲، زمینلرزهای با بزرگای ۶.۸ در نزدیکی روستای سنگچال منطقه بندپی در جنوب آمل رخ داد و بخش وسیعی از مازندران را ویران کرد. زلزله سنگچال خسارات جانی و مالی سنگینی به بار آورد که عمدتاً به دلیل کیفیت پایین ساختوساز و وقوع پدیدههای ثانویه مانند زمینلغزش بود .
او توضیح میدهد که ژرفای این زمینلرزه حدود ۱۵ کیلومتر گزارش شده و گسلش آن از نوع امتدادلغز با مؤلفههای فشارشی بوده که بر روی گسل لارزنه در بخش مرکزی گسل شمال البرز رخ داده است. زارع تأکید میکند که گسل شمال البرز همان پهنهای است که سد هراز در نزدیکی آن در حال ساخت است.
به گفته این استاد زلزلهشناسی، حرکت پوستهای در منطقه عمدتاً فشاری و امتدادلغز چپگرد بوده و شدت خسارات به دلیل کیفیت پایین ساختوساز و وقوع پدیدههای ثانویه مانند زمینلغزش بسیار افزایش یافت.
زارع با اشاره به امدادرسانی پس از زلزله میگوید: جمعیت شیر و خورشید سرخ نقش محوری در کمکرسانی داشت و بلافاصله ۴۰۰ دستگاه چادر و ۳۱ تن برنج برای بازماندگان ارسال کرد. همچنین از امکانات ارتش و یک هواپیمای سبک وزارت کشاورزی برای انتقال کمکهای داخلی و خارجی استفاده شد.
او تعداد قربانیان را بین ۱۲۰۰ تا ۱۵۰۰ نفر برآورد میکند و میافزاید که پس از زلزله، همهگیری بیماریهایی مانند حصبه و آنفلوآنزا نیز بر شدت بحران افزود.
زارع میگوید بیش از ۱۲۰ روستا در البرز شرقی بهطور کامل تخریب شدند. بیشترین تلفات در سنگچال، ناندل، پردمه، زیراب و پل سفید ثبت شد و روستاهای چالیاسر، نسل، اندوار و پردمه نیز آسیب گسترده دیدند.
زلزله سنگچال خسارات جانی و مالی سنگینی به بار آورد که عمدتاً به دلیل کیفیت پایین ساختوساز و وقوع پدیدههای ثانویه مانند زمینلغزش بود.
او توضیح میدهد که در برخی مناطق مانند شنگلده، نال و دینان، ریزش سنگ و زمینلغزش به ویرانی بیشتر انجامید. همچنین در نزدیکی علیآباد، رانشی به حجم ۱۰ هزار مترمکعب باعث تشکیل سدی طبیعی به ارتفاع ۲۰ متر بر روی رودخانه هراز شد.
به گفته زارع، زلزله به زیرساختها نیز آسیب زد؛ از جمله فرو ریختن پایههای یک پل قوسی در جاده هراز، ترک خوردن تونلهای منطقه و آسیب به برخی تأسیسات در ساری، آمل، بابل و قائمشهر.
او با بیان اینکه خسارات بیشتری در پل سفید و شیرگاه رخ داد، سقفهای فروریخته در پلور و فشم گزارش شد و برخی از خانهها در تهران نیز متحمل خساراتی شدند و یک امامزاده در وانا و امامزاده هاشم به شدت آسیب دیدند، میافزاید که شدت لرزش در تهران حدود ۶ درجه مذکالی برآورد شد و باعث وحشت مردم و آسیب به چند خانه در جنوب تهران شد.
زارع در پایان تأکید میکند که با وجود شدت بالای این زمینلرزه، گسیختگی سطحی قابلتوجهی بر روی زمین مشاهده نشد و ترکهای گزارششده بیشتر بهعنوان ترکهای کششی یا ناشی از زمینلغزش تفسیر شدهاند.
۴۷۴۷
